Godsnaam in Bijbels: 16e eeuw

Dit onderdeel biedt een fascinerend, chronologisch overzicht van verschillende Bijbeluitgaven. U ontdekt hoe vertalers door de eeuwen heen omgingen met de Godsnaam zoals zij die in de brontalen van de Bijbel of in de basistekst van hun vertalingen aantroffen.

Godsnaam in Bijbels: 16e eeuw

1528

Titel: Den Bibel, Tgeheele Oude ende Nieuwe Testament Vertaling/Benaming: waarschijnlijk Gerardus Geldenhauer Drukker/Uitgever: Willem Vorsterman, Antwerpen Gebruik Godsnaam: Verantwoording weergave Tetragrammaton in ‘Die Prologhe’

1548

Titel: BIBLIA, … de Gantsche Heylighe Schrift Vertaling/Benaming: Leuvense Bijbel, Nicolaes van Winghe Drukker/Uitgever: Bartholomeüs van Grave, Leuven Gebruik Godsnaam: Tetragrammaton in scheppingsprent LEUVENSE BIJBEL uit 1566 door Christoffel Plantijn te Antwerpen. Met 2 geografische kaartjes tussen de tekst door graveur Pieter Huys. LEUVENSE BIJBEL uit 1657 (NT: 1646) uitgegeven door Pieter Jacobsz Paets te Antwerpen. Uitgave met méér dan 1.200 houtsneden door Christoffel van Sichem II. Een aantal gravures van Bijbelse taferelen bevatten het Tetragrammaton. LEUVENSE BIJBEL uit 1743 door de Erven van de Wed. van Corn. Stichter. Het Tetragrammaton werd verwerkt in een eindornament.

1561/62

Titel: BIBLIA, … de Gantsche Heylighe Schrift Vertaling/Benaming: Deux-Aesbijbel Drukker/Uitgever: Gillis van der Erven, Emden Gebruik Godsnaam: ‘JEHOVA’ in kanttekening Deux-Aesbijbel uit 1580, uitgegeven bij Jan Canin te Dordrecht, met 5 kaarten naar het voobeeld van de Franse Bijbel van Barbier en Courteau uit Genéve (1559). Deux-Aesbijbel uit 1583 door Peeter Verhaghen te Dordrecht. Het drukkersvignet bevat het Bijbels tafereel van ‘Mozes en het brandende doornbos’. Veel drukkers waren niet vertrouwd met het Hebreeuws alfabet waardoor de Godsnaam niet altijd de juiste medeklinkers ontving. Het drukkersvignet van onderstaande Bijbel is daar een voorbeeld van. Verbeterde Deux-Aesbijbel uit 1614, gedrukt door Nicolaas Biestkens en uitgegeven door Jan Evertsz Cloppenburch te Amsterdam. Deze uitgave bevat de verklaringen van Emanuel Tremellius, Franciscus Junius voor het Oude Testament. En voor het Nieuwe Testament Theodorus Beza en Johannes Piscator, vertaald door Abraham à Doreslaer. Het Tetragrammaton verwerkt in titelgravures van diverse uitgaven van de Deux-Aesbijbel of Gereformeerde Bijbels:

1591

Titel: Het Boeck der Psalmen Vertaling/Benaming: Philips de Marnix van St. Aldegonde Drukker/Uitgever: Richard Schilder, Middelburgh Gebruik Godsnaam: ‘JEHOVAH’ in de Bijbeltekst